2026 жылдың қаңтар айының мерейгері Каргапольцева Ксения Михайловна

30 қаңтар

Ксения Михайловна Каргапольцева

90 жаста

(1936)

 

    Ксения Михайловна Каргапольцева 1936 жылдың 30   қаңтарында Горький облысының Таншаево ауылында дүниеге келді. Техникумды бітірді және 1959 жылдан бастап өзінің кітапханалық қызметін бастады, кейінірек (1971 жылы) Н. К. Крупская атындағы Ленинград өнер институтын бітірді. 1961 жылы Ксения Михайловна жылы жолдасымен бірге Свердлов облысынан Рудный қ. көшіп келді. Бұл жылдары тез өсіп келе жатқан Рудныйға сол кездегі 4 кітапхана жеткіліксіз болды, № 5 кітапхана ашылуға дайындалып жатыр еді, ол орталық кітапхана міндетін орындай бастады. Осында 1964 жылдың қарашасынан бастап Ксения Михайловнаның еңбек қызметі басталды. 1967 ж. Н. К. Крупская ат. № 5 орталық қалалық кітапхананың меңгерушісі етіп тағайындады. Оның басшылығымен кітапхана «Үздік жұмыс кітапханасы» атағын алды. Ол ұжым жұмысын шеберлікпен басқарды, бірнеше жыл кітапхана қызметкерлері  университетінің ректоры болды. КСРО-ның құрылғанының  50-жылдығына арналған  социалистік жарысты қорытындылай келе, кітапхана ұжымы бірінші орынды иеленді. Бұдан өзге, Ксения Михайловна  облыстық мәдениет басқармасының Құрмет кітабына жазылған, ал  кітапхана ұжымы Қостанай облыстық партия комитетінің және облыстық атқару комитетінің «Тыңға – 20 жыл» үстел ескерткіш белгісімен  марапатталды. Кітапханаларды орталықтандыруға байланысты 1976 жылдың шілдесінде  жаңа қызметтер – ОКЖ директоры, кітапхана-филиалдарының меңгерушілері енгізілді. ОКЖ алғашқы директоры етіп Ксения Михайловна Каргапольцева тағайындалды. Оның басшылығымен кітапхана әрқашан алғы шепте болды. жұмыстың барлық жаңа түрлері, ең алдымен, Орталықта пайда болатын. Кітаппен жұмыс кітапхана қабырғасынан шығып – жатақханаларға, клубтарға, тікелей өндірістік ұжымдарға  шығарылды (беру орындары, көшпелі, бригадалық абонемент жұмыс істейді).  Оқырмандар үшін тақырыптық кештер ұйымдастырылады, кітап жаңа түсімінің шолуы өткізіледі, әдеби пікірталастар өткізіледі. К. М. Каргапольцева барлық мәдени, қоғамдық-саяси іс-шараларда белсенді қатысты. Ол өте бастамашыл және тәртіпті адам, идеялар жаңашылы. Оның еңбегі мемлекеттік марапаттармен атап өтілді, ал 1986 жылы Ксения Михайловна (Қостанай облысынан жалғыз) Мәскеуге мәдениет қызметкерлерінің  съезіне жіберілді. Ксения Михайловна Каргапольцева Рудный қаласының ОКЖ 1988 жылға дейін басқарды, кейін зейнетке шықты.  

Толығырақ

Торғай геоглифтері

Біз сізге айтқымыз келетін Қостанай облысының келесі киелі жері-Торғай геоглифтері, атап айтқанда Амангелді ауданындағы Үштоғай төрттағаны. «Геоглиф» термині - қазіргі уақытта, әдетте, ұзындығы 4 метрден асатын, жерге түсірілген геометриялық немесе фигуралық өрнектерді белгілеу үшін кеңінен қолданылады. Көптеген геоглифтер соншалықты үлкен, оларды тек құстардың көзімен көруге болады. Торғай ойысының аумағындағы геоглифтер Google бағдарламасында қолжетімді болатын ғарыштық түсірілімдерді зерделеу нәтижесінде 2007 жылы Дмитрий Деймен табылды. «NewYorkTimes», «Foxnews» басылымдарындағы жарияланымдардың және Стамбулдағы ғылыми конференциядағы баяндаманың арқасында қазақстандық ғажайып еуропалық археологтар арасында бірден үлкен сенсация тудырды. Жыл сайын барлық жаңа нысандар табыла бастады. 2007-2009 жылдар аралығында барлығы 10 геоглиф табылды. 2007 және 2008 жылдардың жазында Торғай археологиялық экспедициясы үш объектіні (Үштоғай төрттағаны, Торғай свастикасы, Шилі төрттағаны) зерттеу бойынша барлау жұмыстарын ұйымдастырды. Қазақстандық геоглифтер, ең болмағанда, мөлшері бойынша - Наска үстіртінен еш кем түспейді. Олар жұмбақ сияқты. Үйінділер мен қорғандардан тұрғызылған. Кейбіреулері жүздеген метрге созылады. Бетінен көрінбейді, тек үлкен биіктіктен. Нысандар нақты қолдан жасалған. Бұл құрылыстарды қолда бар белгілері бойынша қола дәуірінен орта ғасырға дейінгі кең ауқымда даталауға болады. 2012 жылы Күн обсерваториясы туралы болжам пайда болды. ДНК-генеалогиясы зерттеулердің тұтас бір қабатын ашып, Перу мен Египеттегі құрылыстармен Торғай геоглифтері қалай байланысты деген сұраққа жауап пайда болды. Мұның бәрі күнтізбелер. Тоқырау және күн мен түннің теңелу күндері аспан шырағы белгілі бір төбешіктердің арасынан шығады және көшпелі ақбөкен табындарының келу күндерін есептеуге көмектеседі. Геоглифтерді Күн обсерваториясы ретінде пайдалануға болады. Егер сіз 21 маусымда осы фигураның ортасында тұрсаңыз, тас төбедегі  аспан шырағы екінші төбеде болады, ал үшінші төбеде батады. Жергілікті тұрғындардың айтуынша, қажылар бұл жерге жиі келіп, геоглифтің дәл орталығында жерге жатып, бірнеше сағат бойы осы қалыпта өткізеді. Бұл ғимарат жер астында орналасқан үлкен инверттелген пирамиданың негізі екендігі туралы аңыздар бар. Зерттеушілердің айтуынша, бұл жер керемет күшке ие.

Толығырақ

Бүгін не туралы жазады

Орталық қалалық кітапхана сіздің назарыңызға «Бүгін не туралы жазады» атты заманауи прозаға тоқсан сайынғы библиографиялық шолуды ұсынады. Бұл кітаптар сізге қыс мезгілін жақсы өткізуге және оқудан ләззат алуға көмектеседі.

Толығырақ

Қостам (Айқожа, Байқожа) кесенесі

Қостам кесенесі XIX ғасырда, Арқалық қаласының маңында, Қайыңды ауылынан оңтүстікке қарай 15 шақырым жерде құрылған. Күмбездермен жоғарыға бағытталған бұл екі кесене екі ағайынды Айқожа мен Байқожаның құрметіне салынды. «Қостам» қазақ тілінен аударғанда «қос кесене» дегенді білдіреді, бұл мұнда жерленгендердің тағдырларының ұқсастығын білдіреді. Ағайынды Айқожа мен Байқожа қазақ даласындағы көрнекті қайраткерлер, құрметті және әділ билер болды, олар халықты бірлікке шақырды. Екі кесене де Орталық Қазақстанның дәстүрлі сәулет стилінде орындалған. Олар төртбұрышты құрылымдар тұрғысынан портал-күмбезді. Ғимараттар сазды ерітіндіде күйдірілген кірпішпен қапталған. Қасбеттері ою-өрнекті тақталармен безендірілген.    

Толығырақ

2025 жылғы желтоқсан айының мерейгері Арман Сәбитбекұлы Хасен

11 желтоқсан

Арман Сәбитбекұлы Хасен

60 жас

 (1965)

  Арман Сәбитбекұлы 1965 жылы 11 желтоқсанда Қостанай облысы Торғай кентінде дүниеге келген. 1989 жылы Шоқан Уәлиханов атындағы Көкшетау педагогикалық институтын бітірген, филолог. Жангелдин ауданының мектептерінде, ал 1995 жылдан бастап Ыбырай Алтынсарин атындағы Рудный педагогикалық колледжінде жұмыс істеді. 2000 жылдан - қазақ редакциясының редакторы, 2002 жылдан - «ССКӨБ» АҚ «ТВС» ТРК бас редакторы. 2014 жылдан бастап 2024 жылдың 1 тамызына дейін «ССКӨБ» АҚ ақпараттық орталығының директоры. 2012 жылы «Журналистика» номинациясында «Қазына» сыйлығының иегері. Арман Сәбитбекұлы мектеп қабырғасынан өлеңдер жазады. Облыстық «Қостанай таңы» газетінде, «Жас қазақ» журналында, «Мағнетит» апталығында басылған. Ол жыл сайын Қостанай облыстық Қазақстан халықтары Ассамблеясы мен облыстық мәдениет басқармасы өткізетін «Менің туған өлкем» - «Край мой родной» байқауының лауреаты болып табылады. 2018 жылы қаланың мәдени өміріне қосқан елеулі үлесі үшін Арман Сәбитбекұлы «Рудный қаласының құрметті азаматы» атағына ие болды. Іс-шара 2018 жылдың 10 тамызында Қала күнін мерекелеу аясында өтті.    

Толығырақ

Кейкі батырдың кесенесі

Қостанай облысының киелі жерлерінің картасына енген ескерткіштердің бірі-Кейкі батырдың кесенесі. Кейкі батыр Амангелді Имановпен бірге тәуелсіздік үшін күресті және Қазақстандағы азаттық қозғалысы тарихындағы аты аңызға айналған тұлғалардың бірі болып саналады. Кейкі батыр 1871 жылы Қостанай облысының Байтұма деген жерінде дүниеге келген және Орта жүздің Құлан қыпшақ руынан шыққан. Батырдың шын есімі-Нұрмағамбет Көкембайұлы, ол «жалғыз басты» немесе «тақуа» дегенді білдіреді. Кейкі батыр қырағы, мерген атқыш болған, кез келген жағдайдан  нысанаға тиген. 90-шы жылдары Кейкі батырдың бас сүйегі Петербургтегі  Кунсткамераның мұрағатында екені ресми түрде расталды. Содан сон Кейкінің басы Қазақстанға Ресей Ғылым Академиясының Ұлы Петр атындағы Антропология және этнография мұражайынан берілді. Венгрияның жаратылыстану ғылымдары мұражайының мамандары бас сүйегіне жалпы антропологиялық талдау жасап, халық қаһарманының бейнесін қалпына келтіру жұмыстарын жүргізді. 2017 жылғы 15 қыркүйекте Амангелді ауданында Кейкі батырдың кесенесі салтанатты түрде ашылып, онда қазақтың ұлы жауынгерінің сүйегі жерленген. Кесененің биіктігі -10 метр, күмбездің жоғарғы жағы жарты ай сыммен безендірілген. Ішінде құлпытас, батырдың портреттері мен үш тілдегі мәтіндері бар екі мемориалдық тақта орнатылған. Есіктерге құран аяттары салынған. Салтанатты іс-шаралар Кейкі батырдың екі кесенесі арасында өтті: бұрын ұрпақтар салған жаңа және кішкентай ескі. Бір қызығы, олар бір-бірінен алыс емес. Жақын жерде жарыстар, күрес жарыстары өтті, адамдар ән айтып, би биледі. Бұл шынымен халықтық мерекелер болды. Әрине, адамдар кесенеге кіріп, ұлы батырды еске алу үшін басын иді. Тарих шартты райға шыдамайды. Кейкі-батыр оның халқы тәуелсіз болуын армандады. Ол жеңілгендей көрінді. Бірақ уақыт бәрін өз орнына қойды. Бір ғасырға жуық уақыт өткен соң қазақстандықтар тарихи әділеттілікке және өз батырына құрмет көрсетті.  

Толығырақ