Қостанай облысындағы туристік орындарды ақпараттық ілгерілету бойынша медиа-план шеңберінде

Жәуке Назарғұлұлының мазары   Екідің маңынан кездесетін қазақ халқының өзге де тарих және мәдениет ескерткіштерінің арасында, Жәуке батыр мазары назар аударады, ол сондай-ақ, Қостанай облысының киелі орындары картасына кірді. Екідің арасындағы құрылыстардың көркем алқабында орналасқан мазарды, 1990-шы жылдардың ортасында ұрпақтары жабайы тастан қалаған. Аңыз бойынша батыр бұл жерде 1847 жылы жерленген. Жәуке Назарғұлұлы (1822-1904) –торғай даласының тумасы, қазіргі Аманкелді ауданының аумағында дүниеге келген, Орта жүз, Арғын руынан. Атақты батыр, қолбасшы және Кенесары ханның  жақын серігі, ХІХ ғасырдың екінші тоқсанындағы ұлт-азаттық қозғалысының белсенді қатысушысы. 1838 жылы Жәуке батыр Ақмола бекінісін алуда белсене қатысты.  Сарбаздардың ірі жасағын басқарып, ол алғашқылардың бірі болып бекініс өңірін бұзып-жарып кірді. Ақмола  бекінісінің артынан Ақтау және Ор бекіністері құлады. Белгілі болғандай, торғайлық батырлар Иман және Жәукенің дәл айтуы бойынша, Кенесары Қасымов 1842 жылы қысты Торғайдың жоғарғы жағында өткізді. Кейінірек  Кенесары Қасымовтың  ордасы да Торғайға ауыстырылды. Мұнда Жауке батырдың пікірі бойынша, Орта және Кіші жүздерді патшаға қарсы күреске біріктіру оңай болды. Жәуке батырдың аты белгілі тарихшы Ермұхан Бекмахановтың «Кенесары Қасымұлы басқарған қазақ халқының ұлт-азаттық күресі» зерттеулерінде айтылады.  Жәуке батырдың жарқын бейнесі жазушы Ілияс Есенберлиннің «Көшпенділер» роман-трилогиясында, ақын Нұрхан Ахметбековтің «Қарға» поэмасында көрсетіледі. Аманкелді ауданының «Сарыторғай» туған ауылында өзінің атақты бабаларының 175-жылдығы құрметіне, оның ұрпақтары, өткен ғасырдың  90-жылдарының екінші жартысында, ескерткіш ғимарат орнатылды. Естелік белгісі, әскери айшықты дулыға алыстан көрінеді және жолаушыға ер жүрек батыр туралы еске салуға қызмет етеді. Мазарға жақын далада, аты аңызға айналған Жауке батырдың құрметіне салынған мешіт асқақтап тұр. Мешіт XIX ғасырдың аяғында Жәуке батырдың ұлдарының бірімен салынды.  Қызыл кірпіштен тұрғызылған  осы діни құрылысқа жүз жылдан астам уақыт өтті. Ол діндарлардың дұға оқитын жері ғана емес, бірақ ауылдық балалар үшін мектеп ретінде де қызмет етті. Мешіт жанында медресе болды, онда балаларға арабша сауат ашу және ислам негіздерін үйретті  дейді. Аудан орталығы Амангелдіде  – Иман, Жәуке, Қошқар батырларға мемориалдық – композициялық ескерткіш қойылған. Сондай-ақ, аудан орталығы Амангелдінің бір көшесі оның атымен аталған.

Толығырақ

Жұмбақ әлемге баратын соқпақ

Орталық қалалық кітапханада Юбилейный мектеп жанындағы лагерінің балаларына арналған танымал қазақстандық табиғат танушы жазушы Максим Дмитриевич Зверевке арналған «Жұмбақ әлемге баратын соқпақ» виртуалды сұхбаты өтті. Іс-шара барысында балалар автордың өмірімен және шығармашылығымен танысып, оның зерттеу қызметі мен табиғатқа деген сүйіспеншілігі туралы қызықты деректермен танысты. Балалар жазушының туындыларының беттері бойынша қызықты виртуалды саяхат жасап, туған өлкесіндегі жануарлар мен өсімдіктердің таңғажайып әлемін ашты. Әңгімелесу жас қатысушыларға Қазақстанның табиғаты туралы білімдерін кеңейтуге көмектесті, оқу мен қоршаған ортаға ұқыпты қарауға деген қызығушылықты оятты.

Толығырақ

Өмір өтіп кетпесі үшін

Қазіргі заманда нашақорлық мәселесі өзекті болып келеді. Есірткілер жасын, мәртебесін немесе арманын таңдамайды. Олар адамның денсаулығын бұзады, армандарын жояды, отбасыларын бұзады және көбінесе қайғылы салдарға әкеледі. Әсіресе, өз болашағын енді ғана құра бастаған жастардың көбінесе олардың құрбанына айналуы қауіпті. Есірткінің зияны бір адамға ғана емес, бүкіл қоғамға да әсер етеді. Есірткінің қаншалықты қауіпті екенін, олардың организм мен қоғамға қалай әсер ететінін, адамдардың тағдырын қалай өзгертетінін және неге өмірдің, денсаулықтың және болашақтың пайдасына дұрыс таңдау жасауға Рудный қаласының Орталық қалалық кітапханасы дайындаған «ӨМІР ӨТІП КЕТПЕСІ ҮШІН» әдебиетке ұсынымдық шолу көмектеседі.

Толығырақ

Туған өлкенің соқпақтарымен

Орталық қалалық кітапханада № 4 мектеп-лицейінің мектеп жанындағы лагерьге баратын оқушыларға арналған «Туған өлкенің соқпақтарымен» танымдық саяхат байқауы өтті. Балалар туған өлкесінің тарихы мен табиғаты бойынша қызықты саяхатқа шықты, викторина сұрақтарына жауап берді, қызықты тапсырмаларды орындады, көрікті жерлерін, танымал жерлестері мен мәдени дәстүрлерін еске алды. Қатысушылар өздерінің білімділігін, тапқырлығын және командалық рухын көрсетті. Іс-шара жылы және достық ортада өтіп, балалардың туған өлкесі туралы білімдерін кеңейтуге және оның бай тарихы және мәдени мұрасымен мақтанышын сезінуге көмектесті.

Толығырақ

2026 жылғы маусым айының мерейгері Мария Петровна Девятова

30 маусым

Мария Петровна Девятова

туғанына 100 жыл

(1926–2005)

    Мария Петровна Девятова 1926 жылы 30 маусымда Свердлов облысы Шаля станциясында дүниеге келді. 1944 жылы орта мектепті бітіріп Свердлов медициналық институтының педиатрия факультетіне оқуға түсті. Институтты 1949 жылы бітіріп, Мария Петровна Свердлов қаласының қалалық денсаулық сақтау бөлімінде инспектор болып жұмыс істеді. Сонан соң учаскелік педиатр болды. 1950 жылы ол Челябі облысының Коркино қаласына келді, онда инфекция бөлімінің ординатор-дәрігері болып жұмыс істеді және педиатрия учаскесін алып барды. 1954 жылы оны балалар консультациясының меңгерушісі етіп тағайындады. Күйеуінің  ССКБК-на жұмысқа ауысуына байланыст Девятовтар отбасы Рудныйға қоныс аударды. 1960 жылдың қазан айынан бастап ол учаскелік дәрігер болып жұмыс істеді, 1961 жылдың тамызынан – балалар поликлиникасының меңгерушісі, сонан соң 1981 жылдың қаңтарына дейін поликлиникалық бөлімнің бас дәрігерінің орынбасары болды. 1964 жылдан бастап Мария Петровна поликлиника меңгерушісі жұмысын физиотерапевтпен қоса атқарды, көп жылдар бойы қалалық балалар ауруханасында қалпына келтіру емі бөлімін басқарды. Бірнеше рет Қостанай, Харьков, Мәскеу қалалаларында курстарда біліктілігін арттырды. Педиатр-дәрігердің жоғары біліктілік санаты бар. Мария Петровна Девятова өз жұмысы үшін Еңбек Қызыл Ту орденімен, «Ерен еңбегі үшін» мерейтойлық медалімен, «Еңбек ардагері» медалімен марапатталды, Денсаулық сақтау саласының үздігі және КСРО құрметті доноры атағын алды, сондай-ақ көптеген қалалық, облыстық және республикалық алғыс хаттарға ие болды.        

Толығырақ

2026 жылғы маусым айының мерейгері Анелия Тимофеевна Шиповских

20 маусым

Анелия Тимофеевна Шиповских

туғанына 90 жыл

(1936–?**)

Шиповских Анелия Тимофеевна 1936 жылы 20 маусымда дүниеге келді. Минск  кітапханалық техникумды бітіргеннен кейін Белоруссия кітапханаларында жұмыс істеді. Ленинград мемлекеттік мәдениет институтын бітірді. 1960 жылы оны Қостанай облысы Рудный қаласының №1 кітапхана-филиалына меңгеруші етіп тағайындады. 1961 жылғы IV тоқсандағы социалистік жарыс  қорытындылары бойынша қалалық партия комитеті бюросының және қалалық кеңес атқару комитетінің шешімімен еңбекшілер депутаттары қалалық «Құрмет тақтасына» өндіріс озаттары және басқа да есімдердің қатарына – № 1 қалалық кітапхана меңгерушісі Анелия Тимофеевна Шиповских енгізілді. 1962 жылдың соңында оның басшылығындағы № 1 қалалық кітапханаға «Үздік кітапхана» атағы берілуімен диплом тапсырылды. Анелия Тимофеевна Шиповских: «Еңбек ардагері» (1990), «В.И. Лениннің туғанына 100-жыл толуына орай адал еңбегі үшін», «Тың жерлерді игергені үшін» медалдарымен, «Жаңа жерлерді игергені үшін», «Үздік жұмысы үшін», «Ауылдың мәдени қамқорлығының үздігі» белгілерімен марапатталған.  

Толығырақ

Қостанай облысындағы туристік орындарды ақпараттық ілгерілету бойынша медиа-жоспар шеңберінде

Әулие  Түркебай ата қабірі  Науырзым ауданында Өлеңді ауылының маңында Әулие Түркебай атаның қабірі орналасқан.Ол 19 ғасырдың басында өмір сүрді және емші ретінде танымал болды. Түркебайдың әкесі Ақанға да ерекше қасиет берілді, ол көреген болды, оның өткір көзқарасы одан 30-40 шақырым жерде болып жатқан оқиғаларды көрді. Оның анасы Үкі, Әулие Тастемірдің қызы, Қоянақ әулиенің әкесі Жолшараның туған әпкесі болған. Бірде Жолшара әулие өзінің әпкесі Үкіні алып жүру үшін жылқысының тізгінін Ақан ауылына қарай бұрып алды. Оның жұбайы Ақан дастархан басында отырып, ұлдарын шақырып олардың болашағын білгісі келді. Үлкен жиені Шегенбай туралы Жолшара ол сабырлы, байсалды, еңбекқор адам болатынын айтты. Жолшара әулие жеті жасар Түркебайдың басын сипап, оған ерекше қасиет берілетінін, оның есімі бүкіл қазақ халқына белгілі болатынын айтты. Уақыт өте келе онымен өзгерістер болады, абай болу керек. Түркебай қатты ауырып қалған кезде, ол түсінде ақ шапан киген адамды көреді. Ол балаға жанашырлықпен қарап, басын сипап, қолдары мен аяқтарын шешті. Кенеттен әулиенің бейнесі жоғалып, Түркебай мүлдем сау болып оянды. Осы кезден бастап ерекше қабілеттерге ие болған Түркебай адамдарды емдей бастады. Бірде оған құрдасы Жансегір Жәменкеұлы Бұхарадан оралмаған Ұлы туралы бірдеңе білуді сұрады. Саудагердің анасы ұлын аңсап, көп көз жасын төкті. Ол кезде саудагерлердің саяхаты бір жылдан астам уақытқа созылуы мүмкін еді. Түркебайата: «Бүгін менімен бірге дәм татып түнеп шық, ертең көрерміз», - деді. Таңертең шай ішіп отырып: «Ұлың сау, ол барлық малды сатты және қажетті заттарды сатып алды. Бүгін ол екі тұсаққа айырбастап, тақияны сатып алды, тек басына кигені сол еді, бірақ жел оны алып кетті, міне, оның барлық шығындары. Жақында үйге келеді». Шынында да, көп ұзамай жігіт ауылға тірі және сау болып оралды. Жансегір әулиеге ұлымен бірге батасын алу үшін келді. Түркебай ата тамақтан кейін: «Байбіше, бас киім әкел», - дейді. Бәйбіше тақияны әкеледі, онда бәрі жігіттің қойған белгісін көрді. Бірде Түркебай достарымен бірге Кіші жүзден таныстарын шығарып салуға бет алды. Бұл көктемде Аят өзені тасыған кезде болды. Жағалауда олар көптеген киіз үйлер мен атақты ақсақалдың жерлеу рәсіміне жиналған адамдарды көрді. Ұйымдастырған адамдар ас дәмін татуға шақырды, бірақ бұл жерден бір күндік өткел екенін ескертті. Содан кейін Түркебай әулие киіз үйде тамақ дайындап, оны босатуды бұйырды. Жайнамазды жайып, дұға оқығаннан кейін ол «Тарт! деді. Киіз үй осы жағаға орнын ауыстырды. Тамақтанғаннан және дұғаны оқығаннан кейін киіз үй кері қайтарылды. Түркебай ата қайтыс боларынан бұрын оған қабір салмауды және оны қоршамауды тапсырды. Әрекеттер болды, бірақ әр уақытта қоршау өртеніп кетті. Сондықтан оны жерлеу белгілері мен бағдары жоқ. Қабірге келген әрбір адам, дініне қарамастан, тасты жолдың жанындағы белгіге немесе қабірге қойып, әулиеден көмек сұрай алады. Сондай-ақ, жерлеу тастарының астына олардың сомасы жеті еселенген тиындарды қоюға болады, қалағаныңызға тілек білдіріп, оның орнына басқа адамдар қалдырған тиындарды алып, оларға тамақ сатып алуыңыз керек. Өлер алдында, Түркебай ата оның күші тағы 200 жылға сақталатынын айтты, сондықтан әлі күнге дейін оның жерленген жерінде адамдар шырақ жағып, аурудан айығу үшін құран оқиды.      

Толығырақ