Сазгер, әнші, домбрашы Нұрхан Ахметбековтың зираты

                                                                                                                 Нұрхан Ахметбековтың зираты, Жанкелді ауданы, солтүстік-батыс Торғай ауылы.

Торғай өңірі  әрқашанда шығармашыл да дарынды  адамдарымен атақты. Н. Ахметбеков те солардың бірі. 1903 жылы Жанкелі ауданындағы Жаркеш ауылында дүниеге келген, сазгер, әнші, домбрашы, ақын-импровизатор, ҚазССР халық ақыны. Өлең жазумен ол бала кезден айналыса бастап еді. Оның мәңгілік құндылықтарға арналған, достық, махаббат, туған өлкеге деген сүйіспеншілікке бағытталған поэмалары, тарихи тақырыптағы балладалары,  оған атақ алып берді.  Сонымен қатар айтыстағы өнері де Нұрхан Ахметбековтің жолын аша түсті.  1943 жылы Торғайдан шыққан ақын тұңғыш республикалық айтыстың жеңімпазы атанды. Ең белгілі айтысы  Майташ Смагуловамен.  Ахметбековтың дастандары  – «Есім сері», «Қарға» Торғай даласы туралы сыр шертеді.

«Кітапханалық қорды мәдени және тарихи  мұра  ретінде қор етіп сақтау және дамыту» Flash – семинары

Рудныйдың орталықтандырылған кітапханалар жүйесінде ОКЖ меңгерушілері мен кітапханашыларына арналған оқыту Flash – семинары өткізілді.

Семинар мақсаты – ақпараттық технологиялардың даму жағдайларында еліміздің мәдени-тарихи мұрасын сақтап қалудағы кітапханалардың рөлін арттыру, халықтың мәдени және рухани құндылықтарын насихаттау, Рудный қаласының көпшілік кітапханаларында кітапхана қызметкерлері арасында кітап қорын ұйымдастыру жұмыстары жөнінде тәжірибе алмасу.

Семинар «Болашаққа бағдар: рухани жаңғыру» («Курс в будущее: духовное обновление»), бағдарламалық мәтін аясында өткізілді, өйткені бүгінгі күні ұлттық санамыздың рухани жаңғыруына ерекше назар аударылуда.

Қашар кентінің №11 кітапхана филиалында өткізілген іс-шаралар циклі

«Біз әлі баламыз…» (Отан қорғау күніне орай)

танымдық ойын сауық бағдарламасы патриоттық тәрбие аясында «Тинейджер» аула клубында  3 мамыр  күні   16.00.сағ. өткізілді. Клуб мүшелері, жетекші (барлығы 23 адам) қатысты, іс-шара мемлекеттік тілде өткізілді.

7 мамыр  1992 жылы Қазақстан Президенті  Нұрсұлтан Назарбаев Ұлттық  қорғаныс күштерін  құру туралы жарлығына қол қойды. Отан қорғаушылар күнін тойлау Қазақстанда қазақ әскерлерінің жаңа дәстүрі болып қалыптасты. Балалар Конституцияға  сәйкес Қазақстан Республикасының Тұңғыш Президенті Нурсултан Әбішұлы Назарбаев еліміздің Сыртқы Қорғаныс Күштерінің Жоғары  Басқарушысы  екендігін  білді, сонымен қатар ҚР Сыртқы қорғанысы күштері  әскерлері  жайында.

Ары қарай балалар әр түрлі  жарыстарда  өз күштерін, ойлампаздығы мен білгірліктерін  сынасты: викторина  сұрақтарына жауап қайтарды, «гранаталар»  лақтырып  жаттықты, өз аяқ киімін тез тауып алу, «жараланған»  жолдастарының  жарасын  қайта таңу, «миналар  алаңында»  бақ сынасып, соңында бейнеүзіктер тамашалап, вальс билеуді үйренді.  Іс-шара өткізу барысында И.Кабзонның орындауында «Если бы парни всей земли» , Л.Агутиннің орындауында «Граница» шығармалыры  тыңдалып, «Вальс»  биленді.

 

Жеңіс күніне орай

 

 Іс-шара барысы: патриоттық, азаматтық сезіміне тәрбиелеу, туған елдің тарихын үйрету, адамгершілік және рухани мәдениетті арттыру.

«Соғыс сәттеріне  кітаптағы  естеліктеркітап көрмесі, жыл бойына жүргізіліп отырылады.

Сол қатал кездердегі  соғыс жылнамаларының  көркем әдебиеттің көптеген шығармаларына  қатысы бар. Олардан кейбірі  жазылуы мен жанрларына байланысты  әртүрлі, аталмыш көрмемен танысуды ұсынады. Түрлі басылымдар ұсынылған: проза және ақындық жинақтар, әскербасылар мен қолбасшылардың мемуарлары, осы жылдың  мерейгер кітаптары: «Матерь человеческая», «Они сражались за родину» -50, «Волоколамское шоссе», «Ленинград в дни блокады» -75 және басқалар.

      «Соғыс әлдеқашан өтсе де» (Р.Қошқарбаев, ГКеңес Одағының батыры Ә.Молдағұлова, ақындар  Б.Окуджава, Ю. Друниндер)әдеби музыкалық композиция 29 сәуір күні  сағ. 15.00 кітапхананың  оқу залында өткізілді. Кітапхана белсенділері шақырылды (23 адам).

 

Іс шара соғыс жайындағы өлең жолдарымен және жүргізушінің сәлемдесуімен  басталды. Ұлы Жеңіс Күнімен құттықтау айтылды. Әрі қарай жерлестеріміз Рахымжан Қошқарбаев пен Әлия Молдғұловаларды еске алу басталды. Көп уақыт өткенмен, ерліктің мерзімі жоқ! Бұл адамдардың ерлігі мен батырлығы  өлеңдер мен  прозаларда, күнделіктер мен хат жолдарында  көрсетілген. Бұндай материалдарды  пайдалану тақырыпты толықтай ашуға  мүмкіншілік береді.

Соғыс кезіндегі жалдарда  әдебиеттің маңызы зор. Ақын – фронтовиктер Юлия Друнина және Булат Окуджавтар жайында айтылды. Көрермендер танымал және аз танымал ақындар шығармаларымен танысты, олардың өмір жолдарымен майдандағы қызметі  жайында білді. Қатысушылар Окуджава – кинофильмдерде  айтылып жүрген жүздеген әндердің авторы  екендігі  жайында білді. Кездесуде тыңдалды.

Мультимедиялы таныстырылымның бір бөлігі болған  бейнесюжеттер мен роликтер  тамашаланды.

     ЭМБ папкасы «Соғыс әлдеқашан бітсе де. Хоть давно прошли бои» (Мазмұны: сценарийлер, мультимедиялы таныстырылым, рабочий материал, видео, фото және мәтіндік есеп) материалдарымен толықтырылды.

 

«Бұл Жеңіс Күні…»

шығармашылық конкурс – кардмейкинг   2 мамыр күні  16.00  «Тинейджер»  аула клубында  өткізілді, 22 адам  қатысты.

Жеңіс Күнінде біздің  ардақты  Соғыс ардагерлеріне  алғыс айтудың түрлі жолдары бар. Бұл күні  біздің ардагерлерге  өздерінің балалары мен немерелері  олардың  ерліктері  батырлықтары жайында мәңгі есте  сақтайтыны  жайында  біле жүруі  тиіс. Балалар  өз қолдарымен жасалған  Жеңіс күніне арналған  ашық  хаттарын  соғыс ардагерлеріне  табыс етті.

Ашық хаттарды дайындау кезінде балалар  оригами  үлгісін қолданып, оны георгиевск  лентасымен безендіріп, ардагерлерге  құттықтауларын  жазды.

 

Жыл сайынғы кітапханалық патриоттық акция  «Майдан жайында кітаптар оқы!»,

6 мамыр күні  16.00. де  кітапхананың оқу залында  өткізілген майдан жайындағы өлеңдер және сурет сайысымен  аяқталды. Іс-шараға  1-6 сынып оқушылары,  «Тинейджер» клубының мүшелері, барлығы 36 адам  қатысты.

30 сәуірге дейін  балалар майдан жайындағы суреттерін  алып келіп, «Балалар майдан жайында сурет салады»  көрмесі  дайындалды. Сурет сайысының жеңімпазы ТухановАян және Сулейменова  Улжан  болды.

Өлеңдер конкурсында  жүлделі орындарға ие болып, жеңімпаз аталғандар Адабергенова Гаухар, Гизай Кирилл және Адамчук София. Өлеңдер екі тілде оқылды.

Акция қорытындысы:көрмені қарау – 53,  28 жаңа оқырман жазылды, 97 дана  әдебиет  берілді.

«Рудныйдың ОКЖ» ММ 2019 жылдың І кварталындағы Мемлекеттік «Рухани жаңғыру» бағдарламасының жүзеге асырылуы

Қоғам дамуының басты көрсеткіші оның мәдени дамуы жетістіктері. Сондықтан да, сондықтанда оның әлемдік деңгейде жариялануы маңызды.  «Глобалды әлемдегі заманауи қазақстандық мәдениет» арнайы жобасының арқасында барлығының отандық мәдениет  жетістіктерімен  танысу мүмкіншіліктері бар.

ОҚК қызметшілері «Руханижаңғыру» мемлекеттік бағдарламасын ұсыну аясында «Әлем мәдениеті және келісім» электронды құралын жасап шығарды. Құрал 4 бөлімнен тұрады: әдебиет, театр және  кино, классикалық және дәстүрлі  музыка, бейнелеу өнері.
Оның негізінде қазақстандық мәдени  шығармалар және олардың авторлары  жайында әдебиеттер қорда сақталған. Электронды құралмен жұмыс істей отыра кітапхана пайдаланушылары қысқа библиографиялық анықтамалармен қатар, құжатты фильмдердегі белгілі суретшілердің  шығармашылығынан  үзінділер  тамашалап; музыкалық шығармалардан үзінділер тыңдайды.

«Рухани жаңғыру» бағдарламасы аясында «Қазақстанның  сакралды географиясы» арнайы жобасымен ОБК «Қостанай облысының сакралды орындарына саяхат» виртуалды  дилижансы  өткізілді.

Сарытубек ауылы, Ахмет Байтурсыновтың туған жері

Қостанай облысының сакралды орындарының  бірі ХХ ғасырдағы  Қазақстанның саяси қоғам қайраткері, «Алаш» ұлттық партиясының  көшбасшысы, ағартушы, оқымысты-лингвист, әдебиеттанушы, түркітанушы, аудармашы Ахмет Байтурсыновтың  туылған жері . Бұл  Торғай уездінің  Ақкөл ауылының маңындағы Сарытүбек ауылы (қазіргі Жанкелді ауданының аумағы). Байтұрсыновтың  туылған үйі 50 – жылдарда  бұзылып кеткен. Оның  бұл жерде  туылғаны жайында ұзақ жылдар бойына  жапсырылған  тақтайша  ескертіп тұрды. 2010 жылы  жергілікті тұрғындар тарихи ескерткішті  мүлдем  жоғалтып  алмау үшін қыстауды  қайта  қалпына келтірді. Құрылыс кезінде үйдің  бастапқы  қалпы сақталып  қалдырылды. Жұмыс XIX ғасыр  технологиясымен жүргізілді.

Ауылдан алшақ емес жерде Байтұрсыновтар әулетінің  қорымы  бар, ол жерде  Ахмет Байтұрсыновтың әкесі және ағалары Қали мен Мәшен жерленген. Байтұрсыновтың ұрпақтары  ғалымның  әкесі мен ағалары жерленген әулеттік қорымды  қоршауды  жоспарлап отыр.

АхметБайтұрсынов — қазақтың қоғам және мемлекет қайраткері,ағартушы, оқымысты-лингвист, әдебиеттанушы, түркітанушы, аудармашы. Байтұрсынов керемет  әдебиетші, педагог, лингвист  болды. Ол қазақ хатын араб кескіндемесінің  негізінде жасап, шетелдерде  жүрген миллиондаған  қазаққа  пайдалануға  мүмкіншілік  жасады.

Тілеп Аспантайұлының кесенесі

Тілеп Аспантайұлының кесенесі, Жанкелді ауданы, Қалам-Қарасу  ауылынан 35 километр  қашықтықта.

Тілеп Аспантайұлы  (1757-1820) Торғай  өңірінде  туып өсті.  13 жасынан  бастап ол қобызда ойнай бастады.  Тілеп Аспантайұлы  халық арасында белгілі сазгер атанып, қобыздың  көмегімен  адамдарды  емдей бастады. Біздің заманымызға оның тек үш күйі ғана сақталып  жеткен:  діни  мазмұндағы  шығармасы  «Аллам жар», өмірлік-пәлсапалық  туынды  «Толғау» және  шамандардың  ем-домда  қолданатын  «Бақсы» күйі. Бұл шығармалар  Қазақстан мәдениетінің алтын қорына енді. Оның бұл шығармиалары өзіне  музыканы  үйреткен мұғалімінің  қызы  Сарықызға  деген  махаббатына арналды.Қазір оларды түрлі  конкурстарда  орындалып  жатыр.Бізге  оның  қобызды қалай меңгергені  жайында түрлі аңыздар  жетті. Олардың бірінде  Тілеп  өзінің  Боз інген атты  түйесінде  кетіп  бара  жатады. Көктем мезгілі болатын. Ұлы Жыланшық  өзені  арнасынан  тасып,  екінші  жағаға шығу мүмкін емес еді. Қараса, өзеннің арғы  жағасында  той  болып жатты. Тілепті  көрген  адамдар  оған былай деп айқайлап  жатты:

– Құрметті Тілеп, біз сізді  өзеннің арнасы тасып жатқандықтан тойға шақыра алмадық, енді не істейміз?

– Ештеңе етпейді, – деп оларды музыкант  тыныштандырды. – Киіз үйді бөлек тігіңдер. Төрт жағынан  қазық қағып, оған, мықтап байлаңдар. Дастархан жайыңдар.

Адамдар Тілептің  айтқанын істеді. Осы уақытта ол қобызда ойнай бастады. Кенеттен жел тұрып, қара бұлт пайда болып, киіз үйді көтеріп  музыкантқа  әкеліп тастады. Ол тамақтанып алып, той иелеріне  рахмет айтып, қобыз  үнімен  киіз үйді өз орынына  апарып тастады.

ДРАЙВ

14 сәуір күні  Орталық қалалық кітапханада   «Шақырылған қонақ»  циклімен кездесу  болып өтті.  Іс-шара мақсаты: рудныйлықтарды  қаламыз  атымен  мақтанатын   белгілі  талантты  тұлғалармен  таныстыру.

Бұл жолы кітапхана қонағы  –  «Драйв» цирк  студиясының  жетекшісі, ерекше жанр  әртісі, әйелдер арасында  сирек  кездесетін амплуа – клоунесса  Надежда Шукрута  болды.

Көптеген  талантты  бойына сіңіре отырып(Надежда  театрда ойнайды, сценариилер  жазады, мерекелік кештерді, балалар мерекелері мен телевизиялық  бағдарламаларды  жүргізеді – бұл жұмыстардың  барлығында ол  өзін суда  жүзген  балықтай сезінеді),  өз өмірінің басты  ісі  цирк деп  ойлайды!

         Надежда Шукрута  16  жылдан  бері жетекшілік  ететін «Драйв»  студиясының  әртістері  – көптеген  конкурстар мен фестивальдардың,соның ішінде халықаралық  конкурстардың  цирк өнері бойынша жүлдегерлері. Оның өзі де  көптеген марапаттардың  иесі, ал ең бастысы –  көбіне көрермендер көзайымы.

Балалар кітаптарының апталығына іс-шаралар циклі

Балалар кітаптарының апталығына іс-шаралар циклі  «Айнала кітап!…»,  «Кітаппен бірге әлемді  ашамыз!» Балалар оқуы бағдарламасы аясында  Қашар кентінің  №11 кітапхана  филиалында өтті.

Мақсаты:оқуды  жақсы көруге тәрбиелеу, балалардың шығармашылық дамуына жағдай жасау; сөйлесу мәдениетіне тәрбиелеуді жүзеге асыру; оқымысты балаларды ынталандыру.

Балалар мен жасөспірімдер  кітаптары  апталағын  ашқан  «Айнала кітап!…»,  мерзімді басылымдар мен кітаптар  қопарылысы сыйлаған балалар әдебиеті – бұл жақсылықтың теңізі.

Кітап бетіндегі және экрандағы  кейіпкерлермен  кездесу  орыс жазушылырының  мерейгер  кітаптарынан  құралған  кітаптар  дефилесінен   басталды:«Судьба барабанщика» А. Гайдар, «Денискины рассказы» В. Драгунский, «Дикая собака Динго или Повесть о первой любви» Р.Фраерман, «Будьте готовы, Ваше Высочество!» Л. Кассил, «Динка» В. Осеевой, «Тополиная рубашка» В. Крапивин және  «Три толстяка»Ю. Олешидің  роман ертегісі.

         Іс-шара қонақтары  «Судьба барабанщика» кітабы бойынша буктрейлер  тамашалады; «Денискиных рассказов» сахналастырылды; мұрагер ханзаданың роліне  кірді, «Будьте готовы, Ваше Высочество!»  фильмінен үзінді  дауыстады;  «Дикая собака Динго»  повесть  кейіпкерлерімен бірге  қынжылды;  «Три толстяка»  ертегісі  бойынша «Имена»  ойынын ойнады. Керемет  қошеметпен зал кітапты дефиле  қатысушыларын  шығарып салды.

«Татыр шайқасы» ескерткіші

«Татыр шайқасы» ескерткіші, Жанкелді ауданы, Арқалық Торғай   тас жолының бойында, Тауыш  ауылынан 3 км  қашықтықта.

Ескерткіш  атауы  әлдеқашан  құрғап кеткен  көлдің  құрметіне  берілген. Ескерткіште  Татыр өзенінің  бойында  Аманкелді Имановтың қолбасшылық  таланты айқындала түскен шайқастың  уақытын көрсетіп тұрған  «1916» саны айқын көрінеді. Ол  1916 жылғы көтерілістің қолбасшысы болды. Көтеріліске себеп  патшаның қазақтың  ер адамдарын  тың жұмыстарына  шақырту жарлығы болды.Жасақ жию астық жинау және  малдарды қыстауға  дайындау   кезінде, астық дайындау  кезінде  өткізілді.Еңбекке жарамды  барлық еркек  қауымын шақырту онсыз да  қоныс аударушылардың  жарамсыз етіп тастаған   жерінің  берекесін кетіріп,  қазақ  шаруасының экономикасына  зиянын  тигізді.Қалған  қазақтар  1916-1917 жылдары  түгелдей  аштықтан  қырылып жатты.

1916 жылдың  қазанында Торғай және Ырғыз уезінен  әрқайсысында 2-3 мың адамнан  бар  20 отрядь жасақталды. 1916  жылдың 21 қазанында  4 мың  көтерілісші  Аманкелді  Имановтың басшылығымен Татыр өзенінің бойында  казак жүзбасыларымен және  полицей отрядымен  шайқасты. Өзен жағасын қаулай өскен ну қамыстың қалыңдығы   сарбаздардың  күтпеген жағдайларға  торуыл жасауына, ұрыстың  өз пайдаларына  шешілуіне  жақсы әсерін тигізді.

Көтерілісші қазақтар үшін  бұл жеңіс  тек әскери жоспарда ғана маңызды болып қойған жоқ. Оның маңызы  моралды – психологиялық және  әлеуметтік-саяси астарында жатыр. Бұл шайқас жайындағы хабар  бүкіл  қазақ  даласына  тарап, халық арасында Аманкелді Иманов пен 1916  жылғы  шайқаста  ерлік  көрсеткен оның  жасақшыларының  мәртебесін  асыра  түсті. Татыр  өзеніндегі  шайқас, оның  сәтті  аяқталуы  халықтың  көзқарасын кеңейтіп, ұлтазаттық  көтерілістердің  ауқымдануына  әкеліп соғып, бүкіл Қазақстанды қамтыды.

 

«Прима» біздің қонағымыз

2019 жыл Қазақстанда Мемлекет басшысының жарлығымен Жастар жылы болып белгіленді. Осы орайда Орталық қалалық кітапханада «Жастарға жастар жайында» жобасы аясында жаңа танысулар сағаты өтті. Жоба мақсаты – өскелең ұрпақ өкілдерін өздері қатарлы  дарынды, табысты, белсенді өмірді насихаттап жүрген, қала атымен мақтанатын, жастар ортасында өзіндік орыны бар  қатарластарымен таныстыру.

Бұл жолы кездесу кейіпкерлері «Орбита» МО «Прима» вокалдық тобының қатысушылары (жетекшісі – талантты музыкант және педагог, «Қазақстанның  100 жаңа тұлғасы» жобасының қатысушысы – Венера Тулегеновна Жаканина).

Топ мүшелері: Егор Сорокин, Далель және Сабина Балкашевалар, София Нестерова және  Александра Самохина, іс-шара жүргізішісі Ирина Журавлёваның сұрақтарына жауап қайтара отырып, көрермендерге – РПТК студенттері және  № 11 мектеп оқушыларына өздерінің шығармашылығы, қаланың мәдени өміріне  ұжымдардың қатысуы, барған конкурстары мен  фестивалдары, жеке шығармашылық жеңістерімен бөлісті.