Свято-Никольский шіркеуі

Ұзынкөл ауданы Пресногорьков ауылының орталығында Свято-Никольский шіркеуі тұр. Пресногорьковкадағы ғибадатхана Қостанай облысындағы ең көне ғибадатханалардың бірі болып табылады. Оның іргетасы 1766 жылы қаланған. Бірақ құдайдың ғибадатханасының құрылысын тек 1792 жылы аяқталған.

Бастапқыда ащы көлдің жағасында өскен қызыл орманның қарағай ағаш шіркеуі салынды, бірақ ол 1798 жылы жанып кетті. 1801 жылы тас шіркеулерінің құрылысы туралы Қасиетті Синодтың жарлығы шықты.

Төрт жыл ішінде бут тасынан Пресногорьковкаға жергілікті тұрғындардың қайырылымдықтарына осы жер үшін орасан зор сәулет құрылысы салынды.

Ғимарат ең биік және құрғақ жерде салынған. Тас шіркеуі екіге бөлінді: жазғы және қысқы – Николай Чудотворец әулие және Қазан Құдай Анасының атына
Осының бәрінт барәжірибелері жергілікті шеберлер салды; олар Исети өзені бойында орналасқан Батыс Сібірдің ғибадатханаларын салуға қатысты. Сондықтан олар жаңа архитектуралық стиль – Сібір бароккосы қалыптасқан Украин, орта орыс және северорус мотивтерін салуға әкелді. Сібір бағытындағы барокко стилінің сипаттамасы: Мәскеу өрнегінің шығыс түстерімен үйлесуі.

Шіркеу қабырғаларының зиратында Омбы облыстық басқармасының бастығы, генерал-лейтенант В. И. де Сент-Лоранның бейіті орналасқан (облысты айналып өту кезінде 1835 жылы қайтыс болған).

Бірнеше жыл бойы ғибадатханада құдайға құлшылық етілді. Осылайша 1921 жылға дейін созылды, кеңес уақытында мұнда соңғы дін қызметкерін атқанға дейін. 1938 жылы шіркеу күмбезіне дейін астықпен көмілді-оны қоймаға айналдырды.

2020 жылғы мамыр айының мерейгерлері

 

1  мамыр

Дерепа Николай Федорович

Туғанына 85 жыл

Николай Федорович Дерепа 1935 жылы Амур облысында дүниеге келген. Экскаватор машинисі 1986 жылы ірілендірілген кешенді экскаватор бригадасын басқарды, солтүстік үйіндіде бірінші болып екінші қабаттың жоғары үйіндісін себеді. Ол белсенді рационализатор болды, өндіріске материалдық ресурстарды мол үнемдеді.

Николай Федорович Дерепа Ленин, Еңбек Қызыл Ту ордендерімен марапатталған, КСРО Мемлекеттік сыйлығының иегері.

Жабағы батыр кесенесі

Таран ауданында, Аят  өзенінің жағасында, аудан орталығынан бірнеше километр қашықтықта тұрғындар мен келушілердің   құрметті орынына айналған Жабағы батыр  кесенесі бар.

Жабағы батыр – Қобыланды батырдың тікелей ұрпағы, Түгел батырдың немересі, атадан балаға мұра болып даналық қалды. Атасы Түгелдің де өзіндік жарқында қызықты тарихы бар. Ақжігіттің әйелі ұл туғанда  туыстары балаға ат қоюға қиналды, сол кезде Орданың ханы оған Түгел деп ат қойды, халқына қорған болсын деп батасын берді.Түгел өскенде көптеген жорықтарға шығып, өз ерлігімен  таң қалдырып жүрді. Абылай хан бір күні жігіттен: «Сен нені қалайсың? Менің тағымды ма әлде өз бақытыңды ма?»- деп сұрады. Түгел  оған биліктің  қажеті жоқ екенін айтты, ал бақыт болса алла оған өзі жар болатынын айтты. Сол кезде Абылайхан оған жорық  ерлігін тапсырды. Түгелдің  екі ұлы дүниеге келіп, оларға  Ипан және Жәнібек деп ат беріліп, Абылайхан қолымен табыс еткен туды  мұра ретінде кіші ұлы Ипанға  тапсырды.

Ипанның  ұлы Жабағы батыр Қостанай облысының Таран ауданында  Қараоба өлкесінде 18 ғасырда  өмір сүрді. Батыр өмірі туған жер үшін таусылмас шайқаспен өтті. Жабағы батыр 1722 жылы  қалмақтармен ұрыста ерлікпен қаза тапты.Халықтың айтуы бойынша батыр жауға қарсы әскер жасақтады.Ұрыс ұзаққа созылып, жау батырдың атын жаралады,ол соғысты жаяу жалғастырып, жаудың оғы оған қадалды. Өзінің әрі қарай шамасы келмейтінін білген Жабағы батыр  әскерлерін жинап алып: «Жау сүйегі елді бүлдірмес үшін үлкен  ор қазып оларды сонда тастаңдар. Ал мен өлген кезде сол ордың үстіне тас пен отопырақ толтырып, ең жоғарысына мені жерлеңдер. Мен оларды жаншып үстерінде жатуым керек» деді. Осылай ол өзінің жерлестеріне қарсы шоқпарын көтермес үшін жауларын мәңгілікке езгісі келді.

2020 жылғы сәуір айының мерейгерлері

28  сәуір

Болотников Сергей Николаевич

Туғанына 60 жыл

 

Болотников Сергей Николаевич 1960 жылы 28 сәуірде Қостанай  облысының Рудный қаласында туылды. 1975 жылы  № 19 орта мектебінің 8 сыныбын бітірді, кейін № 149 СПТУға  грохотовщик мамандығына оқуға түсті.  1979  жылы  СПТУды аяқтағаннан кейін ССКӨБ кен байыту фабрикасына жұмысқа орналасты.

25 қараша 1979 жылы Талдықорған облысының Панфилов қаласында Сыртқы Қарулы күштерде әскери қызметін атқарды. 1980 жылы Сергейді Ауғанстанға пулеметшы етіп жіберді. 1980 жылдың 24 қыркүйегінде Кунар провинциясының  Бач ауылының маңында болған бір ұрыста ол қолынан жарақат алды, бірақ  оқ жаудыруды  тоқтатпады. Кейін ол тағы да жараланды, бұл жолы жарақаты ауыр еді. Жолдастары Сергейді машинаға алып келді, бірақ ол сол жерде  қаза тапты.

Сергей Болотников өлеңдер мен әндер жазды, олардың барлығы Рудный өлкетану мұражайына қойылған. «Здесь, в далекой стране…», «Наш батальон уходит на задание»  өлеңдері  1988  жылы «Молодая гвардия»  баспасынан шыққан «Когда поют солдаты»  әндер жинағына енген.

Сергей Николаевич Болотников қаза болған соң Қызыл жұлдыз орденімен марапатталды. ГПТУ № 149 мемориалды тақтасы қойылды. 1980 жылдың 3-қазанында Рудный қаласының мазаратына жерленді.

 

 

2020 жылғы сәуір айының мерейгерлері

25  сәуір

Сизев Владимир Иннокентьевич

Туғанына 85 жыл

 

Владимир Иннокентьевич Сизёв, ақын, қалалық және облыстық БАҚ туындылары жарияланған, аймақтық әдеби көркем журналы «Берега kz», Солтүстік Қазақстан әдебиетшілер  Ассоциациясының мүшесі, «Рудненский меридиан»  қалалық әдеби бірлестіктің жетекшісі, облыстық ақындар конкурсының  жеңімпазы,  «Серебряный Стерх» (2015г.) 9-Халықаралық әдеби конкурстың жеңімпазы,  «Кольцо судьбы» (2015 г.)  өлеңдер жинағының авторы.

Владимир Иннокентьевич  тің  өлеңдері «Кладезь», «Рудненский рабочий»  газеттерінің  әдеби  бетінде  жарияланып тұрады. Ол  көптеген ақындық  кештердің қатысушысы, оның өлеңдеріне Рудныйлық  сазгерлер әндер жазған, оларды шығармашылық топтар орындайды.

2016 жылы әдебиеттегі көпжылдық еңбегі үшін  «Әдеби еңбегі үшін» 3-дәрежелі медалімен марапатталды.

2020 жылғы сәуір айының мерейгерлері

22  сәуір

Суймеков Досмагул Еслямулы

Туғанына 85 жыл

 

Суймеков Досмагул Еслямулы – КазССР  халық ағарту ісінің үздігі, Қазақстан білім беру саласының құрметті азаматы, еңбек ардагері, Рудный қаласының құрметті азаматы. Оның еңбек жолындағы маңызды жұмыс орыны – Мендіқара педучилищесі, қазіргі Ы. Алтынсарин атындағы Рудный әлеуметтік-гуманитарлық колледжі. Бұл жерде ол 37 жыл жұмыс істеді, оның ширек ғасыры  – аталмыш оқу орынының басшылық қызметі.

Досмагул Еслямулы республикамыздың кәсіби білім беру саласына үлкен еңбек  сіңірді. Ол өзінің барлық өмірін колледжге арнады. Оның басшылығымен  студенттерге арналған  жатақхана  салынды. Колледжге ұлы ағартушы Ыбырай Алтынсариннің  атағы берілді, Рудныйдағы  оқу корпусына  көшірілгенге дейін  Меңдіқараның қазақ педучелищесі  мектеп базасында құрылған еді, революцияға дейінгі тарихы Ыбырай Алтынсариннен бастау алған орыс-қырғыз училищесі болды. Меңдіқарадан қоныс аударған   педучилище ағартушының идеяларын енгізуді  тоқтатқан жоқ.

Досмагул Еслямулы Суймеков  2017 жылы қайтыс болды.

Қоянақ әулие кесенесі

Наурызым ауданында, Шилі Шолақсай  ауылынан 18 км қашықтықта, Қарасу және Қопа  қоныстары аралығында  Қоянақ әулие кесенесі орналасқан.

Қоянақ әулие Ұзынкөл ауданында  туылып, Наурызым ауданының тумасына тұрмысқа шыққан. Оның көріпкелдік  қасиеті  өте күшті болған. Ол табиғаттың тылсым күштерін  өзіне тартып, бұлтты жылжытып, боранды  тыныштандыра алады екен. Оның жолдасының  есімі Бисары. Күйеу бала өз туыстарымен және достарымен  қызды алып кетуге  келе  жатқанда адасып кетіпті. Ен далада жолдан адасып, ашыққан  сәттерінде  алыстан  моланы  көздері шалады. Тастардың бірінде  тамақ қойылған дастархан  жайылған екен. Жолаушылар тамаққа тойып болған кезде  дастархан көз алдында ғайып болыпты. Ал ескерткіш тастың арқасында жол көрініп жатты. Осылай Қоянақ өз күйеуіне жол тауып беріпті.

Қоянақ әулие мазарына жету оңай шаруа емес. Жолдар жібермейтін сияқты. Адамдар ат басын қайда қарап бұрса да алдарынан  қазулы  шұңқырлар пайда бола береді. Тек  тәжірибелі  жүргізушілер ғана  жол тауып бара алады.

Қоянақ әулиенің  ұрпақтар оның жерленген  жеріне   белгі тас қойды, заманауи мұражай  ашты. Бұл жерге жерленген Қоянақ әулиенің денесі  жергілікті тұрғындарды  бәле-жаладан сақтап, оларға  табыс  әкеледі, ол үйде бір түнеген адам науқасынан айығып шығады. Емделгісі келетіндер бұл орынға түнеу үшін келеді. Мұндай жерлерге келгенде адам  жақсы ой ойлап, өзі мен жақындарына жақсылық тілеуі тиіс.

 

 

2020 жылғы наурыз айының мерейгерлері

29  наурыз

Курило Иван Кириллович

Туғанына 105 жыл

 

    Иван Кириллович Курило 1915 жылдың  29 наурызында Харьков облысының  Черкасские Тишки Липецк ауданында дүниеге келді. Рудныйда  ол өз қызметін   1955 жылы  жоспарлау бөлімінің  бастығы қызметінен бастап, 1956 жылы «Горжилстрой» ҚБ басқарды.

Иван Кириллович құрылыстың түрлі әдістерін дайындап шығарды, оның бастамасымен қаламызда көгалдандыру бөлімі ашылды.   1960 жылы «Промстрой материалы» бастығы болды, ал 1962 жылы  «Кустанайсельстрой-14» трестінің бастығы қызметін атқарды. Өз өмірінің соңы 1987 жылдың 14 қаңтарына дейін  ол қоғамдық жұмыстармен айналысты.

Иван Кириллович Курило «Ленин орденімен», «Еңбек Қызыл Ту», «Құрмет белгісі» ордендерімен, медальдармен және мақатау қағаздарымен  марапатталды, «Рудный қаласының құрметті азаматы» атағына ие болды.

 

2020 жылғы наурыз айының мерейгерлері

25  наурыз

Губин Алексей Сергеевич

Туғанына 95 жыл

 

    Алексей Сергеевич Губин 1925 жылдың  25 наурызында Қостанай облысы Затобол ауданы  Сергеевка ауылында дүниеге келді.  II-Белорусс  майданында 700-  гвардиялық артиллериялық  полкында, 322- атыс полкында  қызмет етіп,взвод командирінің көмекшісі,бөлім командирі болды. Алексей Сергеевич үш рет жараланды. Қызыл ту орденімен, «Шайқас үшін», «Кавказды  қорғағаны үшін», «1941 – 1945 жылдардағы Ұлы Отан Соғысында Германия түбіндегі  жеңісі үшін»  медалдарымен марапатталды.

2020 жылғы наурыз айының мерейгерлері

20  наурыз

Торунов Виктор Иванович

Туғанына 80 жыл

 

    Виктор Иванович Торунов – талантты суретші және  педагог. Ол Нижегородск өлкесінде шаруа отбасында дүниеге келді. Мектеп бітірген соң көркемсурет  училищесіне оқуға түсіп, кейін Ярославта  жұмыс істеді.  1960 жылы Рудныйға келіп «Строитель» Мәдениет үйіне  суретші-безендіруші болып жұмысқа орналасты.

1963 жылы қалада алғашқы  Пионерлер үйінен бейнелеу студиясын  ашты, 1979 жылы Рудныйда Виктор Иванович 18 жыл директор қызметін атқарған көркемсурет  мектебі ашылды. Ол 1996 жылы Рудный педагогикалық колледжіндегі көркем-сызу бөлімінің ашылуын қолдап, сол жерде сабақ берді.  2000 жылы Виктор Иванович Торуновтың 20 жұмысы-портреттері, пейзаждары, натюрморттары  ұсынылған алғашқы жеке көрмесі ашылды. Виктор Иванович   2013 жылы қайтыс болды.